Tahran'da 40 Günlük Yas: İran Lideri Hamaney Öldürüldü

İran’da Tarihi Kırılma: Ali Hamaney ABD-İsrail Saldırısında Hayatını Kaybetti

 

İran İslam Cumhuriyeti’nin en üst makamı olan Rehberlik görevini yürüten Ali Hamaney, ABD ve İsrail’in düzenlediği saldırıda hayatını kaybetti. Gelişme, hem Tahran yönetimi hem de uluslararası kamuoyu açısından son yılların en sarsıcı olaylarından biri olarak kayıtlara geçti.

 

ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, “Tarihin en kötü insanlarından biri olan Hamaney öldü.” ifadelerini kullandı. Trump, saldırının İsrail ile yakın iş birliği içinde gerçekleştirildiğini belirterek operasyonların “gerekli olduğu sürece” devam edeceğini duyurdu. İran halkına da seslenen Trump, bu gelişmenin “ülkeyi geri almak için en büyük fırsat” olduğunu savundu.

 

Tahran’dan Resmi Açıklama: “Şehadete Ulaştı”

 

İran devlet televizyonu, Hamaney’in hayatını kaybettiğini duyurarak “İran İslam devrimi lideri şehadete ulaştı.” ifadesini kullandı. İran hükümeti 40 günlük ulusal yas ve 7 günlük resmi tatil ilan etti. Devlet dairelerinin bir hafta süreyle kapalı olacağı açıklandı.

 

İran Cumhurbaşkanlığı ve hükümet kanadından yapılan açıklamalarda, saldırının “cezasız kalmayacağı” vurgulanırken, faillerin ve emri verenlerin “pişman edileceği” belirtildi. Özellikle İran Devrim Muhafızları Ordusu çevresinden yapılan açıklamalarda sert mesajlar dikkat çekti.

 

Geçiş Süreci Nasıl İşleyecek?

 

Hamaney’in danışmanı Muhammed Muhbir, İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada Anayasa’nın 111. maddesinin devreye girdiğini bildirdi. Buna göre Uzmanlar Meclisi en kısa sürede yeni lideri belirleyecek. Yeni lider seçilene kadar Cumhurbaşkanı, Yargı Erki Başkanı ve Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi’nin belirleyeceği bir fakihin yer aldığı üçlü konsey liderlik yetkilerini geçici olarak üstlenecek.

 

Bu süreç, İran siyasetinde kritik bir dönemece işaret ediyor. Zira liderlik makamı, ülkedeki tüm devlet organlarının üzerinde anayasal yetkilere sahip bulunuyor ve iç-dış politikada son sözü söylüyor.

1939 yılında Meşhed’de doğan Ali Hamaney, dini eğitimini Meşhed ve Kum kentlerinde aldı. 1960’lı yıllarda Ruhullah Humeyni’nin Şah yönetimine karşı başlattığı harekete katıldı; çeşitli dönemlerde tutuklandı ve sürgüne gönderildi.

 

1979 İslam Devrimi sonrası hızla yükselen Hamaney, 1981’de İran’ın üçüncü Cumhurbaşkanı oldu ve iki dönem görev yaptı. Humeyni’nin 1989’daki vefatının ardından Uzmanlar Meclisi tarafından İran’ın dini lideri seçildi. Görev süresi boyunca Batı karşıtlığıyla ön plana çıktı; Rusya ve Çin ile yakın ilişkiler geliştirmeye çalıştı.

 

Liderlik makamı; Silahlı Kuvvetler Başkomutanlığı dahil olmak üzere iç güvenlik ve dış politika alanlarında belirleyici rol oynadı. Özellikle son yıllarda ekonomik kriz ve yönetim sorunları nedeniyle düzenlenen protestolarda yönetim karşıtı göstericilerin hedefinde yer aldı.

 

Aile Bireyleri de Hayatını Kaybetti

 

İran basınına yansıyan bilgilere göre, saldırıda Hamaney’in kızı, damadı, torunu ve gelinlerinden biri de yaşamını yitirdi. Hayatını kaybedenlerin isimleri resmi olarak açıklanmadı. İran Devrim Muhafızları’na yakın kaynaklar saldırının doğrudan liderlik ofisinin bulunduğu alanı hedef aldığını bildirdi.

Meşhed’deki İmam Rıza Türbesi’nin kubbesine siyah bayrak çekildi. Tahran İnkılap Meydanı başta olmak üzere birçok kentte halk İran bayrakları ve Hamaney posterleriyle sokaklara çıktı. ABD ve İsrail karşıtı sloganlar atıldı.

 

Irak’ın başkenti Bağdat’ta da ABD Büyükelçiliği’nin bulunduğu yeşil Bölge önünde protestolar düzenlendi. Güvenlik güçleri göstericilere göz yaşartıcı gaz ve ses bombasıyla müdahale etti.

 

Yemen’deki Husiler (Ensarullah Hareketi) ise yayımladıkları mesajda İran’a “tam destek” verdiklerini açıkladı ve ABD-İsrail eksenine karşı mücadelenin süreceğini duyurdu.

 

Bölgesel Dengeler Değişiyor

 

Bu gelişme, Orta Doğu’da güç dengelerini kökten etkileyebilecek bir kırılma olarak değerlendiriliyor. İran’ın olası misilleme adımları, bölgedeki ABD ve İsrail hedeflerini risk altına sokabilir. Uluslararası gözlemciler, İran iç siyasetinde yaşanacak liderlik sürecinin ülkenin yönünü belirleyeceğini ifade ediyor.

 

Hamaney’in ölümü, yalnızca İran için değil; Irak, Suriye, Lübnan ve Yemen hattında da yeni bir dönemin kapısını aralayabilir. Bölgesel tansiyonun yükseldiği bu süreçte gözler hem Tahran’daki geçiş sürecine hem de Washington-Tel Aviv hattından gelecek yeni açıklamalara çevrilmiş durumda.

HAKAN ARAS