Kafkas Üniversitesi Dede Korkut Eğitim Fakültesi'nden Doç. Dr. Uğur Akbaba, açık arazide yıldırımdan korunmak için önemli bir uyarıda bulundu. Akbaba, yıldırım çarpmasından korunmak amacıyla, "Çömelme hareketini yaparken parmak uçlarında durmalıyız. Çünkü yerle teması azaltmamız gerekiyor." dedi. Kars'ta bu yıl yaşanan şiddetli yağışlar ve yıldırım düşmesi olayları dikkat çekti. 23 Mayıs'ta Davul köyünde 14 yaşındaki bir çocuk yıldırım çarpması sonucu hayatını kaybetti. 30 Haziran’da Çorak köyünde yıldırım düşmesi sonucu 10 büyükbaş hayvan telef oldu.
Akbaba, Kars'ta yaşanan bu olayların küresel ısınmanın etkisiyle ilgili olduğunu belirtti. Kentte artan yağışlar ve yıldırım olayları, bu değişimin bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Akbaba, yıldırımın yere değdiğinde çok yüksek enerjiler oluşturduğunu, bunun da canlılar ve cansız varlıklar üzerinde zarar verici etkiler yaratabileceğini ifade etti.
Yıldırımın bulut ile yer arasında 10 ile 100 milyon volt arasında gerilim yaratabildiğini belirten Akbaba, "Bu çok yüksek bir gerilim. Yıldırım, hava direncini aşarak en kısa yoldan toprağa enerji boşaltmak istiyor. Yıldırımın akımı yaklaşık 30 bin amper ve sıcaklığı da 30 bin dereceye kadar çıkabiliyor. Bu, güneşin yüzey sıcaklığından çok daha yüksek bir sıcaklık." dedi.
Yıldırımların özellikle mayıs ve eylül ayları arasında sıcak ve soğuk hava cephelerinin karşılaştığı dönemlerde arttığını vurgulayan Akbaba, Türkiye'de yıldırım çarpması riskinin Doğu Anadolu, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde daha düşük olduğunu, yıldırım olaylarının en yoğun olduğu yerlerin ise Muğla, Antalya ve İskenderun körfezi gibi kıyı bölgeleri olduğunu belirtti. Dünyada ise en çok yıldırım çarpmasının yaşandığı yerin Venezuela olduğu bilgisini verdi.
Bir kişinin yıldırım çarpması ihtimalinin yılda 600 binde 1 olduğunu söyleyen Akbaba, yıldırım nedeniyle yılda dünya genelinde 2 bin 400 ila 6 bin kişinin hayatını kaybettiğini, Türkiye’de ise yılda yaklaşık 90-100 kişinin yıldırım nedeniyle yaşamını yitirdiğini belirtti. Bu yüzden yıldırım konusunda önlem almanın büyük önem taşıdığını vurguladı.
Yıldırımdan korunma yöntemleri hakkında bilgi veren Akbaba, şunları söyledi:
Kapalı Alanlarda: Kapı ve pencereleri kapalı tutun. Su tesisatları ve metal borulardan uzak durun, banyo yapmayın, ütü yapmayın, telefonla konuşmayın.
Açık Alanlarda: Kapalı bir alan varsa hemen oraya geçin. Eğer kapalı alan yoksa, çömelme hareketini yapın ve parmak uçlarınızda durun. Bu şekilde yerle temasınızı azaltarak yıldırımın zararını en aza indirmeye çalışın. Ormanlık alanda en kısa ağaçların yanında durun. Yere yatmayın çünkü bu yıldırımın size daha fazla zarar verme olasılığını artırır. Sel baskını riski yoksa mağaralara veya dere yataklarına da girebilirsiniz.
Doç. Dr. Uğur Akbaba, yıldırım çarpması riskini azaltmak için bu önlemlere dikkat edilmesini ve doğa koşullarına uygun davranışlar sergilenmesini önerdi.
